Dil - Uygurca

Dil  >  Uygurca

Uygurca

Uygurca veya Yeni Uygurca (ئۇيغۇرچه Uyğurçe veya ئۇيغۇر تىلى Uyğur tili), Uygurlar tarafından konuşulan, Türk dillerinin Uygur grubunda yer alan bir dildir.

Türkçe literatürde “Uygurca” veya “Uygur Türkçesi” kullanımı, aynı zamanda tarihî Eski Uygur Türkçesini de kapsayabildiği için ayırmak için bu çağdaş yazı dil yayınlarda Yeni Uygur Türkçesi olarak da kullanılır. Türk dili tarihi içerisinde önemli bir yeri olan Uygur Türkçesi kendi içinde iki döneme ayrılır. Birincisi, ‘Eski Uygurca’ denilen ve Göktürk yazı dilinden sonra eser vermeye başlayan tarihî dönemdir. İkincisi ise, XX. yüzyılda yeniden yazı dili olarak kullanılan ve ‘Yeni Uygurca’ denilen dönemdir.

Uygurcada 8 ünlü (a, e, é, i, o, u, ö, ü), 24 ünsüz vardır (b, c, ç, d, f, g, ğ, h, j, k, l, m, n, ñ, p, q, r, s, ş, t, v, x, y, z). Uygurcada iki türlü e sesi vardır. Bunlardan ə Türkiye Türkçesindekinden daha açık, e ise daha kapalı telaffuz edilir. Kalın olan k̡ ve ƣ sesleri yanında i'ler ı okunabilir, diğer yerlerde ise i okunduğu kabul edilir. k̡ ve ƣ sesleri Türkçedekinden daha kalındır. Bu sesler gırtlağa daha yakın olarak telaffuz edilir. h̡ sesi sert olarak telaffuz edilen bir gırtlak sesidir. ng genizsi n sesidir. Yeni Uygur Arap Alfabesinin (UEY), Urumçi üniversitesince kabul edilen Latin alfabesi karşılıklarında (ULY); ɵ yerine ö, ə yerine e, e yerine ë, ƣ yerine gh, k̡ yerine q, q yerine ch, h̡ yerine h, h yerine x, x yerine sh, v yerine w kabul edilmiştir. Türkiye'deki Uygurlar, ch, sh, gh yerine ç, ş, ğ harflerini kullanırlar.

Ülke

Çin Halk Cumhuriyeti

Çin Halk Cumhuriyeti (Kısaca: ÇHC) (Çince: , Hanyu Pinyin: Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó), bir Uzakdoğu ülkesi. Kuzeyinde Moğolistan, kuzey doğusunda Rusya ve Kuzey Kore, doğusunda Sarı Deniz ve Doğu Çin Denizi, güney doğusunda Güney Çin Denizi, güneyde Vietnam, Laos, Birmanya, Hindistan, Bhutan ve Nepal, güney batıda Pakistan, Afganistan, Tacikistan, Kırgızistan ve Kazakistan ile çevrilidir. Başkenti Pekin'dir. Çin sözcüğü sıklıkla Çin Halk Cumhuriyeti anlamında kullanılır.

Çin'in, ÇHC'den önce de yaklaşık 5000 yıl geriye uzanan bir 'yazılı tarihi' vardır. Bununla birlikte üzerinde çizimlerin bulunduğu yaklaşık 6000 yıl öncesine ait kalıntılara ulaşılmıştır. Günümüz medeniyetinin temel taşlarını oluşturan kâğıt, barut, pusula ve matbaacılık gibi pek çok buluşun kökenleri Antik Çin medeniyetine dayanmaktadır.

Dil

Uighur language (English)  Lingua uigura (Italiano)  Oeigoers (Nederlands)  Ouïghour (Français)  Uigurische Sprache (Deutsch)  Língua uigur (Português)  Уйгурский язык (Русский)  Idioma uigur (Español)  Język ujgurski (Polski)  维吾尔语 (中文)  Uiguriska (Svenska)  Limba uigură (Română)  ウイグル語 (日本語)  Уйгурська мова (Українська)  Уйгурски език (Български)  위구르어 (한국어)  Uiguurin kieli (Suomi)  Bahasa Uighur (Bahasa Indonesia)  Uigūrų kalba (Lietuvių)  Ujgurština (Česky)  Uygurca (Türkçe)  Ујгурски језик (Српски / Srpski)  Uiguuri keel (Eesti)  Ujgurčina (Slovenčina)  Ujgurski jezik (Hrvatski)  ภาษาอุยกูร์ (ไทย)  Uiguru valoda (Latviešu)  Ουιγούρ γλώσσα (Ελληνικά)  Tiếng Duy Ngô Nhĩ (Tiếng Việt) 
 mapnall@gmail.com