Taal - Roemeens

Taal  >  Roemeens

Roemeens

Het Roemeens (in de taal zelf: limba română, of română) is een Romaanse taal die gesproken wordt in Roemenië, Moldavië en Vojvodina. Het Roemeens is de belangrijkste vertegenwoordiger van het Balkanromaans, dat verder de talen van verschillende groepen Vlachen op de Balkan omvat. Deze worden echter ook als dialecten van het Roemeens beschouwd. Ongeveer 25 miljoen mensen hebben het Roemeens als moedertaal. Het Roemeens wordt gebruikt in een aantal organisaties, waaronder de Latijnse Unie.

Door historische ontwikkelingen wonen niet alle Roemeenssprekende gemeenschappen binnen het huidige Roemenië. Onder andere door het wegvallen van de Turkse invloed in de 19e en 20e eeuw gingen de grote mogendheden Groot-Brittannië, Rusland, Frankrijk, Duitsland en Oostenrijk-Hongarije zich intensief met de regio bemoeien. Dit leidde tussen de wereldoorlogen tot Groot-Roemenië dat later weer landsdelen verloor aan omliggende landen. Daarnaast is er door vluchtelingen van het communistische regime tot 1989 een Roemeense diaspora ontstaan en is er na de oorlog sprake van grootschalige arbeidsmigratie naar met name Italië en Spanje maar ook buiten Europa naar de Verenigde Staten en Canada.

In Roemenië zelf spreken ruim 17 miljoen mensen (90,6%) de Roemeense taal. Moldavië, een van oudsher door Roemenen bevolkt gebied dat tot 1991 onderdeel van de Sovjet-Unie was, heeft 2,5 miljoen Roemeenssprekenden. Zelf geven 2 miljoen hiervan aan dat zij Moldavisch spreken, hoewel dit taalkundig op hetzelfde neerkomt. Door russificatie is het aantal Roemeenstaligen er dalend. In het deel van Oekraïne dat vroeger bij Moldavië hoorde, vindt men 0,4 miljoen Roemeenstaligen (cijfers 2012).

Tamelijk grote Roemeenstalige gemeenschappen vindt men verder in Servië (300.000), Bulgarije (100.000) en Noord-Macedonië (10.000). Roemeense dialecten of Balkanromaanse talen vindt men in Bulgarije (200.000 Aroemeens), Griekenland (300.000 Aroemeens en Megleno-Roemeens) en in Kroatië (10.000 Istro-Roemeens). Hongarije heeft 10.000 Roemeenssprekenden in de grensregio en zo'n 100.000 in het zuiden van het land. In veel van deze landen wordt het Roemeens vaak niet als officiële taal erkend en of zijn de statistieken vervormd (cijfers 2012).

Cijfers over arbeidsmigranten die ver van huis de Roemeense taal spreken, gaan richting 3 miljoen maar zijn niet volledig. Volgens de volkstelling van 2011 is sprake van 727.000 Roemenen die langer dan twee jaar in het buitenland werken. De onderzoekers geven zelf al aan dat het aantal niet-geregistreerden vele malen groter is. De minister van Buitenlandse Zaken Adrian Cioroianu zei in 2007 dat 10% van de Roemeense bevolking zich in het buitenland bevond. In 2008 zonden 2,8 miljoen Roemenen regelmatig geld naar hun land.

Het Balkanromaans ten noorden van de Donau heet ook wel Daco-Romaans. Het omvat verschillende dialecten, waarbij het Moldavisch (dat aan weerszijden van de Proet wordt gesproken) door de Moldavische autoriteiten wordt opgevat als afzonderlijke taal. Vanuit taalkundig oogpunt is het echter niet meer dan een taalvariant.

Land (geografie)

Moldavië

De Republiek Moldavië (Roemeens: Republica Moldova) is een republiek in Oost-Europa, grotendeels gelegen tussen de rivieren Proet en Dnjestr (Nistru). Het land wordt in het westen en het zuiden begrensd door Roemenië en in het noorden en het oosten door Oekraïne. De hoofdstad is Chisinau (Roemeens: Chișinău; Russisch: Кишинёв, Kisjinjov). Het land geldt als een van de armste landen in Europa. Moldavië behoorde tot 1991 tot de Sovjet-Unie.

Het grondgebied van het land komt geheel overeen met dat van de voormalige Sovjetrepubliek Moldavië. Gedeeltelijk komt het huidige Moldavië overeen met dat van het historische Bessarabië, dat tot de Tweede Wereldoorlog Roemeens was. Alleen de meest zuidelijke (de Boedzjak) en meest noordelijke delen van Bessarabië behoren nu tot Oekraïne.

Roemenië

Roemenië is een republiek in Zuidoost-Europa grenzend aan de Zwarte Zee, Bulgarije, Servië, Oekraïne, Hongarije, en Moldavië. Op die laatste twee na is het Romaanse Roemenië omringd door Slavische landen. Het land kent veel culturen, talen en religies die onderling beïnvloed zijn. Het landklimaat (koude winters en warme zomers) en de bergketen de Karpaten zorgen voor diverse landschappen met ongerepte natuur, oerbossen en vlaktes. Aan de Zwarte Zee zijn er brede zandstranden en een rivierdelta.

Op een grondgebied van heeft Roemenië inwoners. De hoofdstad Boekarest - in het interbellum Klein Parijs genoemd - is dé stad van Roemenië en een toeristische attractie. Tijdens het Sovjetregime nam Roemenië een aparte plaats in het Oostblok en genoot het een relatief onafhankelijke buitenlandse politiek. Roemenië is sinds 2004 lid van de NAVO en sinds 2007 van de Europese Unie. Het kent de zevende grootste populatie en is het negende grootste land van de EU. De Roemeense taal behoort tot de Romaanse talen en is verwant aan het Italiaans, Frans, Spaans en Portugees. In de schrijftaal zijn veel woorden herkenbaar.

Taal

Romanian language (English)  Lingua romena (Italiano)  Roemeens (Nederlands)  Roumain (Français)  Rumänische Sprache (Deutsch)  Língua romena (Português)  Румынский язык (Русский)  Idioma rumano (Español)  Język rumuński (Polski)  羅馬尼亞語 (中文)  Rumänska (Svenska)  Limba română (Română)  ルーマニア語 (日本語)  Румунська мова (Українська)  Румънски език (Български)  루마니아어 (한국어)  Romanian kieli (Suomi)  Bahasa Rumania (Bahasa Indonesia)  Rumunų kalba (Lietuvių)  Rumænsk (Dansk)  Rumunština (Česky)  Rumence (Türkçe)  Румунски језик (Српски / Srpski)  Rumeenia keel (Eesti)  Rumunčina (Slovenčina)  Román nyelv (Magyar)  Rumunjski jezik (Hrvatski)  ภาษาโรมาเนีย (ไทย)  Romunščina (Slovenščina)  Rumāņu valoda (Latviešu)  Ρουμανική γλώσσα (Ελληνικά)  Tiếng România (Tiếng Việt) 
 mapnall@gmail.com